قالب پرشین بلاگ


موغان - گئرمی ، فولکلور دوشرگه‌سی
فولکلور، خالق یارادیجیلیغی، کولتور، میتولوژی، مدنیت (عکس: اسماعیل شهباززاده)
باغلانتیلار
گونده‌لیک باغلانتیلار

نیت داشی

گئرمی‌نین گونئیینده تولون کندین‌دن آشاغا آرمار مشدلییه قالمیش چایین ایچینده قایانین دؤشونده ال ایله قازیلمیش کیمی گؤرونن بیر بالاجا کؤهول وار. ائل آراسیندا بورایا "نیت داشی" دئییلیر.

نیت ائدن کیمسه اوره‌گینده توتدوغوغو نیّت‌ین یئرینه یئتیب-یئتمه‌مه‌سینه گؤره بیر داش گؤتوروب کؤهوله دوغرو آتیر. آتدیغی داش کؤهوله دوشوب قالارسا نیّتی یئرینه یئته‌جک، یوخسا اولمییا‌جاق.

اؤز زامانیندا بو داشا و بو ایشه اینانان‌لار چوخ اولوب. ایندی ده اینانان‌لار واردیر. بو داشین بیری ده اَهرین "کنج اووا" کندینده واردیر.

"آذربایجاندا ان قدیم صنعت نومونه‌لرینه بیز داش و قایا‌لار اوزه‌رینده راست گلیریک. بو دا سبب‌سیز دئییل، چونکی داش اینسان‌لارین معیشتینده ان قدیم و طبیعی نعمت‌لردن بیری ساییلیر. ایبتیدایی اینسان‌لار داش آلت‌لر واسطه‌سیله اؤزلرینه یئمک الده ائتمیش، اوندان موختلیف اشیا‌لار دوزلتمیش‌لر. ایبتیدایی اینسان‌لارین ایلک یاشاییش مسکن‌لری ده (ماغارا‌لار و.س.) داش‌دان تیکیلمیش‌دیر. قادین‌لارین ایلک بزه‌یی، ایلک قلم و لؤوحه ده داش‌دان حازیرلانمیش‌دیر. اینسان‌لارین ائستئتیک زؤوقونون اینکیشاف ائتدیریلمه‌سینده داش بؤیوک رول اوینامیش‌دیر. عبث دئییل‌دیر کی، عالیم‌لر ان قدیم رسم نومونه‌لرینه داش و قایا‌لار اوزه‌رینده راست گلیرلر. ائله بونا گؤره ده خالقیمیز اوزاق کئچمیش‌لردن توتموش بو گونه‌دک داشی همیشه مقدس سایمیش‌دیر. عالیم‌لریمیزین فیکرینجه، آذربایجان اراضی‌سینده ایلاهی‌لشدیریلمیش طبیعی اوبیئکت‌لردن ان قدیمی داش اولموش‌دور. علمی آراشدیرما‌لار گؤسترمیش‌دیر کی، اوزاق کئچمیشده اؤلکه‌میزده داش‌دان اینسان، حیوان فیقورلاری دوزلتمک، اونلارین اوزه‌رینی بزه‌مک محض بو مقصدله ائدیلمیش‌دیر. کئچمیشین یادیگاری ساییلان داش عابده‌لریمیز بو گون بیزی داها چوخ بدیعی و ائستئتیک خصوصیت‌لری ایله ماراقلاندیریر.[1] نومونه اولا‌راق: کاشان شهری‌نین فین موزئیینده اولان داش‌دان یونولموش اینسان باشی گئرمی شهرین‌دن تاپیلمیش‌دیر.

بوتون بون‌لار داشین ساده‌جه بیر ماتئریال اولماسی کیمی یوخ، اونون قوتسال و ایلاهی‌لشمیش خصوصیّت‌لری ایله ده سیخ باغ‌لی‌دیر. اونسوز یاشاماغی ایمکان‌سیز گؤرن ایلکین اینسان‌لار، اونا سیغینیب تؤرن‌لر دوزنله‌مکله اونو راضی ائده‌رک اؤزلرینی قوروما آلتینا آلیب گوونده حس ائدیردی‌لر.

زامان کئچیب یاشام طرزی دییشسه‌ده، بیر زامان احتیاج اوزون‌دن یارانان اینانج و اوندان گلن دب، آیین و تؤرن‌لر خالقین شعورونا هوپا‌راق تاریخ بویو یاشاییب، نسیل‌دن نسیله کئچیب، گلیب بیزیم زامانیمیزا دا چاتمیش‌دیر.

گئرمی بؤلگه‌سینده داشلا ایلگیلی باشقا نمونه‌لر؛

-کار داش: گئرمی‌نین قیبله‌سی ایشناوارین دیبی

-آغ داش: (انؤو داشی) زینگیر ده

-آغداش کندی: گئرمی-برزند یولوندا

-انؤو داشی: اوماسلان، اووسوران، زینگیرده

-چوبان داش: گئرمی‌نین دوغوسوندا

-داش‌بره: پرمئییر یولوندا

-علی داشی : تولون ده- علی چاپان

-یئددی قارداش: زینگیرین ساری بولاق یایلاغیندا- قارا قایا دا یئددی قارداش آدیندا داش قالاغی

-قوچ داش: دیزده ده

-یهر داش: قارا قایا دا و اینی سولو دره



[1] - راسیم افندی. آذربایجان اینجه‌صنعتی.باکی، "شرق-قرب"، 2007، 160 ص. + 112 ص. (ایللوست.) س.6-7

[ دوشنبه نهم مرداد ۱۳۹۱ ] [ 12:39 ] [ آیدین (علی محمد) خلفی زنگیر ]

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

وئبلاغا گؤره


بو وئبلاق موغان بؤلگه‌سینده اولان کند و شهرلرله ایلگیلی فولکلور، میتولوژی و مدنیّت حاقدا آراشدیرما آپاریر. بو قوللوقدا باشاری قازانماق بیلیملی و ماراقلی اینسانلارین یاردیمی اولمادان چوخ چتیندیر. اونا گؤره یاردیم دیله‌مکدن ده گئری قالمیریق.
یازیلان فولکلور نمونه‌لری، اینانجلار، میتولوژیک دوشونجه آچیقلامالاری و.س ایله اوغراشماق هئچ‌ ده بوتون بونلارا اینانماق معناسینا گلیب چیخمیر.  اجدادیمیزین دوشونجه و یاشام طرزینی اؤزونده ساخلایان و اوزون مودّت عرضینده نئچه نسلین تصوّر و دوشونجه‌سیندن سوزولوب گلن بو ماتریاللار، اینانماغا یوخ مطالعه ائدیب اؤیرنمک و درس آلماق اوچون اؤنملیدیر.
بوتون بونلاری یئر آلتیندا اولان آرخئولوژی اشیالاری کیمی مطالعه ائدیب بیر میلّتین کولتور، مدنیّت، یاشام طرزی و معنویاتینی اؤیرنمک اولار. آرخئولوژی اشیالارینی اوغرولار چالدیغی کیمی، بو ماتریاللاری داشییان یاشلیلاریمیزی دا اَجَل ووردوقجا، گونو-گوندن بو حاقدا مطالعه اوچون گئرچک قایناق آزالیر. اون اوچون معنوی ثروتیمیزین قایغی‌سینا قالان هر کیمسه گئج اولمادان ایشه باشلامالیدیر.

    
ایمکانلار